Son yıllarda anayasal güvenceler yok sayılarak, KHK’ler ile kamu görevinden ihraç edilen hekimler ve tıp akademisyenleri, sağlık ortamımızın en derin yaralarından birini oluşturuyor. Bir gecede, hiçbir hukuki gerekçe gösterilmeden ve savunma hakkı bile tanınmadan hastalarından, öğrencilerinden ve kürsülerinden koparılan meslektaşlarımızın yaşadığı bu süreç gerçek anlamda sadece bir iş kaybı değil; ağır bir “sivil ölüm” dayatmasıdır. Onlar kamusal sağlık hakkını ve akademik özgürlüğü savundukları için hedef seçildiler. Uğradıkları tüm sosyal, ekonomik zorluklara ve kurumsal yalnızlaştırma çabalarına rağmen, mesleki onurlarından ve etik ilkelerinden asla ödün vermediler. Çok şey istemiyorlar; gasp edilen haklarının iadesini, adil bir hukuki düzeni ve mesleklerini özgürce yapabilecekleri güvenli bir geleceği geri istiyorlar.
Tıp Dünyası’nda bundan sonra KHK ile ihraç edilen hekimlerin ve akademisyenlerin hikayelerine yer vermek istiyoruz.
Duygu Aykan Özdoğan
1989’da Diyarbakır’da işçi bir babanın ve ev hanımı bir annenin sekiz çocuğundan beşincisi olarak dünyaya geldim. Diyarbakır’da yaşamamıza, Kürt olmamıza rağmen politik olarak zayıf, asimile olmuş, köklerimizden kopmuş bir aileydik. Ekonomik olarak da alt sınıftaydık. Yine de çevremizdeki birçok kişiye göre şanslıydık.
O dönemde birçok aile kız çocuklarını okutmuyordu. Altı kız çocuk babası olan babamdaysa bütün çocuklarını okutmak gibi bir heves ve arzu vardı. Ailem muhafazakâr değildi fakat dini ibadetler yerine getiriliyordu. Birçok konuda çevremize göre özgürdük.
Çocukluğumdan beri başarı istemim vardı. Üniversite sınavının sonucuna kadar da doktor olmak gibi bir isteğim yoktu; daha çok kimya, mühendislik bölümleri ilgimi çekiyordu. Fakat gerek ailemin gerekse öğretmenlerimin “garanti meslek”, “prestiji yüksek”, “maaşı yüksek” gibi tabirleri ile doktor olmaya ikna edildim. Bugün geriye dönüp baktığımda hekimlik mesleğinin bu tırnak içinde yazdığım hiçbir yönünden fayda sağlamadım. Tabii bu mesleği bana öneren gerek ailem gerekse öğretmenlerim olsun benim ileriki yaşamımda her zaman iyinin, doğrunun ve güzel olanın peşinden koşacağımdan haberleri yoktu.
Üniversite tercihlerinden sonra 2009’da Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde öğrenciliğime başladım. Üniversitedeyken politikleştim, kimliğimi merak ettim, ana dilimi öğrenmeye çalıştım (sonrasında ana dilimi öğrenip halkıma ana dilinde sağlık hizmeti verebilmek için gittiğim Kürtçe dil kursu olan Kürdi-Der üyeliğim ihraç gerekçelerimden biri olmuştur), tarihimi öğrenmeye çalıştım ve her türlü haksızlığın karşısında durmaya çalıştım. Bana göre iyi bir hekim olmak kadar iyi bir insan olmak da önemliydi. Çünkü günün sonunda o ayrımı iyi yapmazsak sadece para ve mevki hırsı güden insanlıktan çıkmış varlıklara dönüşebilirdik. Gülistan Doku cinayetinde delileri karartan başhekim ve mesleği kötüye kullanan niceleri gibi ya da suya sabuna dokunmayan, insan sağlığını sadece insanın bedeni olarak gören, çevrenin, doğanın, ekonominin, özgür olma halinin, siyasetin insan sağlığını nasıl etkilediğini görmezden gelen bir hekim olacaktım.
İlk günümüzde bir hocamızın bu mesleği maddiyat için seçenler el kaldırsın dediğinde sınıfta kalkan parmaklar çoğunluktaydı. Böyle bir hekim olmayacağımın kararını daha öğrenciyken verdim. Tabii yaşadığımız coğrafyada bunun bir bedeli olacaktı. 15 Temmuz darbe girişiminden sonra FETÖ operasyonları kılıfıyla ülkenin sol, sosyalist kesimi de hedef alınarak bir toplum mühendisliği girişiminde bulunuldu. Bu kapsamda ben de 29 Nisan 2017 tarihinde 689 nolu KHK ile mesleğimden ihraç edildim. İhraç edildiğim zaman karışık birçok duygu yaşadım ama en baskın olan tahmin edilen gibi “üzüntü” değildi. Şükrettiğimi anımsıyorum. O siyasal iklimde başıma daha kötü şeyler de gelebilirdi diye şükrettiğimi ve garip olacak ama biraz da iç rahatlaması hissettiğimi anımsıyorum. Benden önce görevinden ihraç edilen diğer onurlu arkadaşlarımın kervanına katılmanın verdiği bir iç huzur.
Sonrasında özel sektörde yaşadığımız hak kayıpları da kamunun bir devamı olarak geldi. Çünkü sistem aynıydı çarkın bir dişlisi olabiliyorsan para ve saygınlık kazanabiliyorsun. Fakat kadınsan, kimliğine sahip çıkan bir Kürtsen, barıştan ve halktan yanaysan, çocukları, hayvanları dert ediyorsan, doğayı ve cinsiyet özgürlüğünü savunuyorsan çarkın bir dişlisi olmaktan çoktan çıkmış hatta çarka çomak sokan biri haline gelmişsindir. Bu yüzden ister kamu olsun ister özel sektör olsun hiçbir yerde ekmeğini onurlu bir şekilde kazanamazsın. Bana göre işin özü budur.
Geri kalmış bir ülkede aydın olmanın ve toplumu ayakta tutmaya çalışmanın ızdırabını yaşıyoruz. Hakeza dünyada böyle bir hukuksuzluğun Venezuella gibi birkaç geri kalmış ülke dışında örneği yoktur. Bu yönüyle ülkemiz kendini yine parmakla gösterir vaziyettedir. Bunu biz mesleğimizden olarak yaşadık ama bu ülkede aydın olmanın bedelini canından olarak, ömrünü cezaevinde geçirerek ödemiş bir sürü değerli insan da vardır. Toplu olarak meslekten ihraç edilme devletin belirlediği bir politikadır. Bu bizi açlıkla terbiye edip sindirme amacı gütmez sadece; bununla birlikte bizi değer kattığımız, direngenleştirdiğimiz, talepkar hale getirdiğimiz topluluklardan uzak tutar ve toplumda bizi bir korku nesnesi haline dönüştürür. Fiziksel olarak öldürmekle uğraşmaz. Ekmeğini elinden alarak zamansal ve mekansal olarak sürekli yayılan ve ilerleyen bir “az olmaya” mahkum eder.
Sadece ekmek meselesi de değildir. Ömrümüz boyunca emek vererek yarattığımız kimliğimizi elimizden almaktır aslında. Toplumun önünde ibretlik hale getirmektir. Bu listelerin 15 Temmuz’dan kısa bir süre sonra yayımlanması hükümetin bunu önceden hazırladığının ve bunu bir politika olarak benimseyip toplum mühendisliğine soyunduğunun bir kanıtıdır. Onlar açısından sonuç alıcı olmuştur. Toplum sindirilmiş, tiz sesler bastırılmış, daha itaatkar bir toplum elde edilmiştir. Bununla birlikte kadın cinayetleri artmış, erk zihniyetin sesi yükselmiş, kadın bakış açısı toplumdan silinmiş, okullar silahlarla basılmaya başlanmış, sağlıkta usulsüzlükler artmış, halk hekimi dövmekle övünür hale gelmiş, hekim mesleğini sadece para kazanma aracına dönüştürmüş, hayvanlar daha çok katledilmiş, doğa daha çok talan edilmiş, her yerde yolsuzluklar artmış, geçim sıkıntısından emeklilerimiz intihara sürüklenmiş, gençlerimiz taze beyinlerini sosyal medyada heba etmiş, ülkemiz günden güne yaşanmaz hale gelmiştir.
Bütün bunlar kulağa korkunç bir masal gibi gelse de her gün benim uykularımı kaçıran gerçeklerdir. Bütün bunlar sessiz sedasız toplumdaki en ahlaklı ve vicdanlı insanların gerek katledilerek, gerek cezaevine konularak, gerek ihraç edilerek toplumdan izole edilmesiyle; sistemin dışına itilmesiyle adım adım gerçekleşmiştir. Bu yaşananların Türkiye dışında başka bir örneği yoktur. Olmuş olsa bile uluslararası hukuk bunlara gerekli zamanda müdahale etmiştir. Ama bizde on yıl geçmesine rağmen bu durum da farklıdır. Yaşanan hukuksuzluk AİHM ve İLO gibi uluslararası kuruluşlar tarafından da görmezden gelinmiştir. Bu on yıllık süreçte Türkiye etkin dış politikaları sayesinde (mülteci vb.) kendini çok güzel kotarmıştır! Bundan çıkışın tek yolu vardır bu da heyecanla ve moralle yürüteceğimiz mücadeledir.
Kendi gerçekliğimizin ve varoluşumuzun gereğini yapmaktır aslında. Türkiye ne zaman demokratik, barışta ısrarcı, ekonomisi şeffaf, kadınların çocukların tecavüz edilip katledilmediği, doğa talanlarının yaşanmadığı, cinsiyet özgürlüğünün olduğu bir ülke haline gelirse o zaman bizim de görevlerimize dönme olasılığımız olur (Böyle düşününce imkansızmış gibi geliyor).
Yanlış anlaşılmasın bu bir kabulleniş değildir. Burada yaşıyorsak başımıza bunların gelmesi normaldir demiyorum. Yaşadıklarımız çok zordur bunun farkındayız ama yaşadığımız şeyin ülkemizde yaşanan hiçbir şeyden bağımsız olmadığını da idrak edebiliyoruz. Rojin Kabaiş’in, Gülistan Doku’nun ve nice katledilen kadının ailelerinin ADALET ARAYIŞI’ndaki ve BARIŞ‘a yönelik atılan adamlara olan güvene paraleldir geri dönüşümüze dair umudum. Her anlamda daha yaşanılır bir toplum için hep birlikte kararlılıkla ve moralle mücadele etmeliyiz. Birbirimize temas etmeli ve umudu büyütmeliyiz.
Güzel günler görmek ve çocuklarımıza bunları yaşamayacakları bir ülke bırakmak umuduyla.